Landpósturinn

Mig langar að vekja athygli á tveimur mjög áhugaverðum heimildamyndum. Þær er gerðar af kanadískum mannfræðingi að nafni Sam Dunn og þar tekur hann fyrir mjög áhugavert svið mannlífsins, þungarokksenuna. Í fyrri myndinni, A Headbangers Journey, fjallar hann um sögu og þróun þungarokksins og menningarinnar í kringum það en í þeirri seinni, Global Metal, skoðar hann hvernig þungarokkið aðlagast öðrum menningar heimum en þeim vestræna.

Í A Headbangers Journey rekur Sam Dunn sögu þungarokksins og hvernig það hefur þróast frá frumkvöðlum þess sem eru nefndir Alice Cooper, Black Sabbath, Led Zeppelin o.fl. en niðurstaðan er ekki afgerandi enda greinir fróðum mönnum í rokkheiminum alltaf um hver hafi verið hin fyrsta raunverulega þungarokksveit. Hann sýnir líka fram á að þungarokkið eigi rætur að rekja til klassískra tónskálda á rómantíska tímanum, s.s. Wagner sem notaði millinótuna diminished fourth frjálslega og hana má oft greina í þungarokki.  Myndin er bygð upp að stórum hluta á viðtölum við áhrifamikla menn innan þessa heims. Hann skoðar einnig aðdráttarafl rokksins, og þá sést að margir leita í það sem einhverskonar uppreisn við hinn gelda og tilbreytingarlausa veruleika sem hafnar þeim sem standa fyrir utan. En aðdráttar aflið þungarokksins er meira en það. Margir líta á það sem útrás og fá hvatningu úr kröftugri tónlistinni. Í myndinni reynir Dunn ekkert sópa undir teppið þeim umdeildum málum sem komið hafa upp í kringum rokkið og fjallar um nokkur málaferli þar sem rokkarar voru sakaðir um að spilla æskunni og hvetja til sjálfsmorða og ver málstað þeirra. En hann reynir samt ekki að verja allt það sem þungarokkarar standa fyrir. Hann fer til Noregs og fjallar um black-metal senuna þar. Þar tekur hann fyrir mál sem hafa verið viðloðin black-metalinn aðalega á níunda áratugnum sem voru m.a. morð, ofbeldis verk og kirkjubrunar. Þær hljómsveitir sem hann tekur viðtöl við virðast öll full af hatri í garð kirkjunnar og segja hana ekki eiga rétt á sér þar sem kristni var þvingað upp á norsku þjóðina á sínum tíma og að öllum ummerkjum um kristni verði að vera eytt í Noregi. Ekki er hægt að segja að þessir hljómsveitarmeðlimir komi út sem hugsjónar menn sem eigi einhverja samúð skilda heldur frekar sjúkir rugludallar sem eru uppfullir af hatri. Sam Dunn reynir ekki að verja þessa hegðun norsku black-metal rokkaranna en segir ástæðum hugsanlega liggja í víkinga bakgrunni þeirra. En þótt einhverjir af norsku rokkurunum séu á þessum skoðunum eru stærstur hluti þungarokksenunar umburðarlynt og gott fólk.

Í GlobalMetal skoðar Sam Dunn hvernig þungarokkið hefur lagað sig að ólíkum menningar heimum s.s. í Japan, Indlandi og Ísrael. Það var mjög gaman að sjá hvernig þessi háværi og kaotíska sena hefur aðlagað sig japanskri menningu þar sem staðalímyndin er þekkt fyrir hæversku og reglusemi en hún passar hinsvegar ágætlega við framúrstefnulega tískuvit Japana. Eitt mjög fyndið atriði í umfjöluninni um Japan er þegar tvær japanskar þungarokkara stelpur öskra og veifa djöflamerkinu með hendinni í myndavélina  en líta svo feimnislega og flóttalega í báðar áttir og hlaupa svo flissandi í burtu. Í Indonesíu talar hann við fólk sem lýsir því hvernig stjórnvöld reyna að halda senunni í skefjum og sýnir myndir þar sem óeirðir brutust út á tónleikum með Metallica og svo Iron Maiden. Hann tekur einnig viðtal við Indónesískt band að nafni Tenakorak sem lýsir andstöðu sinni á vestrænum gildum og nefna einnig að Ísrael verði að eyða af landakortinu. Þó ber sögvarinn hakakross sem er búið að strika yfir á öxlinni. Hann segir í myndinni  “Zionism must be destroyed... It's not the Jewish people we're against... we want Israel eliminated from the map."
Hann talar líka við Indverska þungarokkara og sýnir frá fyrstu þungarokk tónleikunum á Indlandi þar sem gömlu kempurnar í Iron Maiden koma fram fyrir 30.000 áhorfendur.  Mjög gott atriði í myndinni er þegar Sam Dunn segir við Lars Ulrich að þungarokk aðdáendur í Miðausturlöndum og á fleiri stöðum þar sem þungarokk er bannað hafi flestir kynnst því í gegnum ólöglegt niðurhal á netinu. Og eins og frægt er átti Lars í málaferlum við Napster og barðist kröftuglega gegn ólöglegu niðurhali á tónlist. Lars viðurkennir að á þeim tíma hafi þetta komið fyrir sig sem veruleg ógn við tónlistariðnaðinn og þeir hafi hugsanlega gengið of langt í hræðslu sinni við fyrirbærið og að það væri jákvætt að aðdáendur hefðu aðgang að tónlistinni í gegnum netið ef þeir hefðu ekki kost á öðru.

Myndirnar fannst mér mjög fræðandi og skemmtilegar þrátt fyrir að ég hlusti ekki mikið á þungarokk. Þar sem Sam Dunn er sjálfur þungarokkari veltir maður fyrir sér hvort mannfræðingur sem ekki hefur lifað og hrærst í þessari menningu hefði tekið á þessu og hvort honum hefði tekist að finna aðra áhugaverða punkta.